Nguyễn Thành
06-12-2006, 12:05 PM
Nghiên cứu 12.000 tác phẩm nghệ thuật, tác phẩm cổ nhất là từ 15.000 năm trước Công nguyên và mới nhất là năm 1950, các nhà y học kết luận rằng 93% loài người thuận tay phải. Thói quen này không hề thay đổi suốt chặng đường dài của lịch sử loài người.
Con người nguyên thuỷ vừa lao động kiếm sống vừa phải tự vệ chống thú dữ. Khi gặp tai hoạ, lo lắng hay làm lụng vất vả thì trống ngực đánh thình thình. Bất giác anh ta ép bàn tay trái vào ngực để trấn an. Còn tay phải cầm dao đá để phòng bị hoặc tấn công. Trong bảo tàng lịch sử còn lưu những bức tranh cổ vẽ người tay phải ném thú, tay trái chắn ngang ngực. Người xưa có kinh nghiệm rằng trong những cuộc đâm chém nhau giữa các bộ lạc, những vết thương vào ngực trái (trúng tim) thường đưa đến cái chết. Và họ làm ra những cái khiên, cái mộc để đỡ đòn. Và tất nhiên, tay trái cầm khiên, mộc bảo vệ trái tim thuận lợi hơn là tay phải. Từ đó, hai tay có sự phân công, tay trái chuyên phòng thủ, tay phải chuyên tấn công (ném đá, phóng lao, đâm dao, chém kiếm…). Tay phải do hoạt động và dùng sức nhiều hơn nên trở nên nở nang, linh hoạt, chính xác hơn tay trái chuyên thụ động chống đỡ.
Trong lao động và sinh hoạt cũng thế. Khi ta ăn, tay trái có mỗi một việc bưng bát, còn tay phải cầm đũa “luôn tay” và cơm, múc canh. Khi viết, tay trái chỉ tì giữ vở trên bàn, để tay phải cầm bút viết lia lịa. Khi giã cua cũng thế, tay phải giành phần nặng hơn, khi mỏi mới nhờ tay trái tương trợ phần nào. Tay phải đảm đương nhiều việc, chăm làm, năng động hơn, nên to, khoẻ, thành thạo, khéo léo hơn tay trái.
Ở con người, do có mối liên quan chặt chẽ giữa óc và tay, giữa lao động và ngôn ngữ nên những trung tâm cơ động trên vỏ não điều khiển bàn tay phải lại nằm gần trung tâm lời nói (ở bán cầu trái của đại não). Nếu chẳng may bị chảy máu não trái thì nửa người phải sẽ bị bại liệt, và cũng không nói, không viết, không đọc được. Còn nếu tổn thương não phải thì nửa người trái liệt, song vẫn nói, vẫn viết được như thường. Kinh nghiệm ở các vườn trẻ, lớp mẫu giáo cho thấy, đối với những cháu thuận tay trái bẩm sinh, nếu cứ uốn nắn một cách thô bạo thì có thể gây những rối loạn về nói năng ở trẻ.
Tuy ở đa số nhân loại, tay phải khỏe hơn nhưng đối với những người thuận tay trái, tay trái của họ cũng khoẻ và khéo léo không kém gì tay phải của người bình thường. Những bức hoạ thiên tài của Leonard de Vinci là kiệt tác của một người thuận tay trái. Luis Pasteur, nhà bác học khai sinh ra ngành vi sinh học, và giáo sư Hồ Đắc Di cũng thuận tay trái. Ở thế vận hội 1980, trong bốn nhà vô địch đấu kiếm thì ba người cầm kiếm tay trái.
Một nhóm các nhà y học Pháp cho rằng, người thuận tay trái có phản xạ nhanh hơn người thuận tay phải. Họ cắt nghĩa rằng mạng lưới thần kinh đi từ não xuống tay trái bằng con đường ngắn hơn là xuống tay phải. Tuy nhiên, trong cuộc sống hằng ngày, mọi công cụ lao động, máy móc, vũ khí… đều được chế tạo phù hợp với đa số những người thuận dùng tay phải. Vì thế, thiểu số những người “trái khoáy” sẽ gặp trở ngại khá nhiều.
Tuy nhiên, bạn nào thuận tay trái bẩm sinh cũng không nên quá lo ngại. Việc tập luyện kiên trì và đúng cách sẽ giúp bạn thành thục dần trong việc sử dụng tay phải. Tốt nhất là nên tập làm việc bằng cả hai tay, tay nào cũng thuận. Nhà phẫu thuật dùng thạo cả hai tay thì động tác mổ sẽ nhanh gọn hơn nhiều.
Những người bị thương hay bị liệt tay phải đã tập cho tay trái đảm nhiệm thành thạo công việc của tay phải, thậm chí tay trái còn làm bằng hai. Cánh tay cụt của Hoa Xuân Tứ, bàn chân của Nguyễn Ngọc Ký có thể viết, cuốc đất, làm thủ công… khéo léo không kém những bàn tay lành lặn.
Con người nguyên thuỷ vừa lao động kiếm sống vừa phải tự vệ chống thú dữ. Khi gặp tai hoạ, lo lắng hay làm lụng vất vả thì trống ngực đánh thình thình. Bất giác anh ta ép bàn tay trái vào ngực để trấn an. Còn tay phải cầm dao đá để phòng bị hoặc tấn công. Trong bảo tàng lịch sử còn lưu những bức tranh cổ vẽ người tay phải ném thú, tay trái chắn ngang ngực. Người xưa có kinh nghiệm rằng trong những cuộc đâm chém nhau giữa các bộ lạc, những vết thương vào ngực trái (trúng tim) thường đưa đến cái chết. Và họ làm ra những cái khiên, cái mộc để đỡ đòn. Và tất nhiên, tay trái cầm khiên, mộc bảo vệ trái tim thuận lợi hơn là tay phải. Từ đó, hai tay có sự phân công, tay trái chuyên phòng thủ, tay phải chuyên tấn công (ném đá, phóng lao, đâm dao, chém kiếm…). Tay phải do hoạt động và dùng sức nhiều hơn nên trở nên nở nang, linh hoạt, chính xác hơn tay trái chuyên thụ động chống đỡ.
Trong lao động và sinh hoạt cũng thế. Khi ta ăn, tay trái có mỗi một việc bưng bát, còn tay phải cầm đũa “luôn tay” và cơm, múc canh. Khi viết, tay trái chỉ tì giữ vở trên bàn, để tay phải cầm bút viết lia lịa. Khi giã cua cũng thế, tay phải giành phần nặng hơn, khi mỏi mới nhờ tay trái tương trợ phần nào. Tay phải đảm đương nhiều việc, chăm làm, năng động hơn, nên to, khoẻ, thành thạo, khéo léo hơn tay trái.
Ở con người, do có mối liên quan chặt chẽ giữa óc và tay, giữa lao động và ngôn ngữ nên những trung tâm cơ động trên vỏ não điều khiển bàn tay phải lại nằm gần trung tâm lời nói (ở bán cầu trái của đại não). Nếu chẳng may bị chảy máu não trái thì nửa người phải sẽ bị bại liệt, và cũng không nói, không viết, không đọc được. Còn nếu tổn thương não phải thì nửa người trái liệt, song vẫn nói, vẫn viết được như thường. Kinh nghiệm ở các vườn trẻ, lớp mẫu giáo cho thấy, đối với những cháu thuận tay trái bẩm sinh, nếu cứ uốn nắn một cách thô bạo thì có thể gây những rối loạn về nói năng ở trẻ.
Tuy ở đa số nhân loại, tay phải khỏe hơn nhưng đối với những người thuận tay trái, tay trái của họ cũng khoẻ và khéo léo không kém gì tay phải của người bình thường. Những bức hoạ thiên tài của Leonard de Vinci là kiệt tác của một người thuận tay trái. Luis Pasteur, nhà bác học khai sinh ra ngành vi sinh học, và giáo sư Hồ Đắc Di cũng thuận tay trái. Ở thế vận hội 1980, trong bốn nhà vô địch đấu kiếm thì ba người cầm kiếm tay trái.
Một nhóm các nhà y học Pháp cho rằng, người thuận tay trái có phản xạ nhanh hơn người thuận tay phải. Họ cắt nghĩa rằng mạng lưới thần kinh đi từ não xuống tay trái bằng con đường ngắn hơn là xuống tay phải. Tuy nhiên, trong cuộc sống hằng ngày, mọi công cụ lao động, máy móc, vũ khí… đều được chế tạo phù hợp với đa số những người thuận dùng tay phải. Vì thế, thiểu số những người “trái khoáy” sẽ gặp trở ngại khá nhiều.
Tuy nhiên, bạn nào thuận tay trái bẩm sinh cũng không nên quá lo ngại. Việc tập luyện kiên trì và đúng cách sẽ giúp bạn thành thục dần trong việc sử dụng tay phải. Tốt nhất là nên tập làm việc bằng cả hai tay, tay nào cũng thuận. Nhà phẫu thuật dùng thạo cả hai tay thì động tác mổ sẽ nhanh gọn hơn nhiều.
Những người bị thương hay bị liệt tay phải đã tập cho tay trái đảm nhiệm thành thạo công việc của tay phải, thậm chí tay trái còn làm bằng hai. Cánh tay cụt của Hoa Xuân Tứ, bàn chân của Nguyễn Ngọc Ký có thể viết, cuốc đất, làm thủ công… khéo léo không kém những bàn tay lành lặn.