Nguyễn Thành
06-12-2006, 12:01 PM
Nhìn vào gương, ta thấy thân hình có vẻ hoàn toàn đối xứng, hai tay, hai chân, hai lỗ mũi, một cái miệng cân đối ở giữa mặt. Chỉ có đường ngôi là cố ý rẽ lệch một bên, đó là một sự mất cân xứng nhân tạo.
Tuy nhiên, đặc điểm của thế giới sinh vật là không đối xứng. Ví dụ: Chất hữu cơ anilin tổng hợp thì có cả hai dạng phân tử quay phải và quay trái, nhưng trong cơ thể sống chỉ tồn tại một dạng phân tử anilin quay trái mà thôi. Hai bàn tay về đại thể rất cân xứng, nhưng về chi tiết, đường nét thì lòng bàn tay phải khác hẳn lòng bàn tay trái.
Qua cái bề ngoài đối xứng, cơ thể giấu kín sự mất cân đối bên trong. Quả tim chỉ có một, cũng không tròn trĩnh mà lại còn đặt lệch sang trái. Có một buồng gan thì lại xếp bên phải. Lách và tuỵ tạng cũng ở trạng thái này. Phổi phải to hơn phổi trái và có nhiều thuỳ hơn. Hai bán cầu não có hình dạng tương tự, song nửa óc phải có những trung tâm chỉ huy các chức năng khác với chức năng do nửa óc trái phụ trách.
Bình thường, huyết áp ở hai cánh tay có thể chênh lệch nhau 10 mm thuỷ ngân. Khi mắc bệnh, huyết áp hai tay so le tới 50 mm thuỷ ngân, nhất là trong bệnh nhiễm độc thai nghén.
Nhìn chung, nửa người bên phải mạnh hơn nửa trái. Tai phải thính hơn, hàm bên phải nhai nhiều và khỏe hơn, chân tay phải cũng cứng cáp hơn chân tay trái.
Quả thận trái hay bị ứ nước và viêm bể thận hơn quả thận phải do các mạch máu quanh thận trái được bố trí khác thận phải. Tử cung thường vặn từ trái sang phải, làm cho dây chằng rộng bên trái căng hơn, cản trở tuần hoàn máu, do đó chân trái hay bị phù hơn chân phải.
Mắt phải thường tinh hơn mắt trái. Khi tập bắn súng hoặc soi kính hiển vi, ta dễ thấy hai mắt không đồng đều và có những khả năng rất khác nhau. Nheo mắt phải thấy ngượng, khó khăn và không kín bằng mắt trái. Nhưng mở mắt phải mà ngắm thì dễ bắt mục tiêu và bắn trúng hơn là nhắm mắt phải, ngắm bằng mắt trái. Rõ ràng là mắt phải tinh hơn nhiều.
Phòng thí nghiệm tâm lý học của Đại học tổng hợp quốc gia Vinhius (Liên Xô cũ) cho mỗi người thử nhìn ba vật thể khác nhau lần lượt bằng mắt phải, rồi mắt trái, cuối cùng là bằng cả hai mắt nhìn độc lập với nhau (cách một tấm ngăn giữa hai mắt). Kết quả là ở tất cả mọi người, mắt phải đều xác định vật thể tốt hơn mắt trái. Ngay cả trong trường hợp để tín hiệu đập vào mắt trái trước tiên, chúng cũng phải chuyển sang mắt phải đọc xong đã, rồi mắt trái mới kịp định thần chú ý. Chỉ khi nào vỏ não tin rằng kênh bên phải bỏ trống, nó mới chuyển sự chú ý sang nửa phần não trái, và mắt trái bắt đầu nhìn tốt lên, ngang với mắt phải. Kết luận rút ra là bán cầu não phải nhận thông tin thị giác nhanh nhạy hơn bán cầu não trái.
Một em bé đi theo cha kiếm củi trong rừng, chẳng may bị lạc. Người cha trở lại chỗ gặp con lần cuối cùng, rồi cứ xiên tay trái mà đi, và quả nhiên tìm thấy con. Thả một người lang thang không nhằm đi tới đâu cả, bao giờ bước chân vô định cũng hướng người đó về bên trái (đấy là nói đa số, đối với những người thuận tay phải). Bạn thử bảo một người nhắm mắt (hay bịt khăn đen vào mắt) rồi đi thử mà xem! Chính vì chân phải khoẻ hơn chân trái, đẩy xuống đất mạnh hơn nên đã lái người sang trái.
Chân tay bên phải được phân công “tác chiến”, hoạt động nhiều nên mập khỏe, linh hoạt hơn chân tay trái làm nhiệm vụ cố thủ. Nhưng có một giả thuyết cho rằng ưu thế của nửa người phải là do một lực sinh ra khi trái đất quay. Chứng cớ là cá voi ở bắc bán cầu có nửa người bên phải phát triển hơn nửa trái. Số người thuận tay trái ở bắc bán cầu chỉ có khoảng 3%, nhưng ở nam bán cầu lại rất nhiều, ví dụ ở Nam Phi tới 26%.
Tuy nhiên, đặc điểm của thế giới sinh vật là không đối xứng. Ví dụ: Chất hữu cơ anilin tổng hợp thì có cả hai dạng phân tử quay phải và quay trái, nhưng trong cơ thể sống chỉ tồn tại một dạng phân tử anilin quay trái mà thôi. Hai bàn tay về đại thể rất cân xứng, nhưng về chi tiết, đường nét thì lòng bàn tay phải khác hẳn lòng bàn tay trái.
Qua cái bề ngoài đối xứng, cơ thể giấu kín sự mất cân đối bên trong. Quả tim chỉ có một, cũng không tròn trĩnh mà lại còn đặt lệch sang trái. Có một buồng gan thì lại xếp bên phải. Lách và tuỵ tạng cũng ở trạng thái này. Phổi phải to hơn phổi trái và có nhiều thuỳ hơn. Hai bán cầu não có hình dạng tương tự, song nửa óc phải có những trung tâm chỉ huy các chức năng khác với chức năng do nửa óc trái phụ trách.
Bình thường, huyết áp ở hai cánh tay có thể chênh lệch nhau 10 mm thuỷ ngân. Khi mắc bệnh, huyết áp hai tay so le tới 50 mm thuỷ ngân, nhất là trong bệnh nhiễm độc thai nghén.
Nhìn chung, nửa người bên phải mạnh hơn nửa trái. Tai phải thính hơn, hàm bên phải nhai nhiều và khỏe hơn, chân tay phải cũng cứng cáp hơn chân tay trái.
Quả thận trái hay bị ứ nước và viêm bể thận hơn quả thận phải do các mạch máu quanh thận trái được bố trí khác thận phải. Tử cung thường vặn từ trái sang phải, làm cho dây chằng rộng bên trái căng hơn, cản trở tuần hoàn máu, do đó chân trái hay bị phù hơn chân phải.
Mắt phải thường tinh hơn mắt trái. Khi tập bắn súng hoặc soi kính hiển vi, ta dễ thấy hai mắt không đồng đều và có những khả năng rất khác nhau. Nheo mắt phải thấy ngượng, khó khăn và không kín bằng mắt trái. Nhưng mở mắt phải mà ngắm thì dễ bắt mục tiêu và bắn trúng hơn là nhắm mắt phải, ngắm bằng mắt trái. Rõ ràng là mắt phải tinh hơn nhiều.
Phòng thí nghiệm tâm lý học của Đại học tổng hợp quốc gia Vinhius (Liên Xô cũ) cho mỗi người thử nhìn ba vật thể khác nhau lần lượt bằng mắt phải, rồi mắt trái, cuối cùng là bằng cả hai mắt nhìn độc lập với nhau (cách một tấm ngăn giữa hai mắt). Kết quả là ở tất cả mọi người, mắt phải đều xác định vật thể tốt hơn mắt trái. Ngay cả trong trường hợp để tín hiệu đập vào mắt trái trước tiên, chúng cũng phải chuyển sang mắt phải đọc xong đã, rồi mắt trái mới kịp định thần chú ý. Chỉ khi nào vỏ não tin rằng kênh bên phải bỏ trống, nó mới chuyển sự chú ý sang nửa phần não trái, và mắt trái bắt đầu nhìn tốt lên, ngang với mắt phải. Kết luận rút ra là bán cầu não phải nhận thông tin thị giác nhanh nhạy hơn bán cầu não trái.
Một em bé đi theo cha kiếm củi trong rừng, chẳng may bị lạc. Người cha trở lại chỗ gặp con lần cuối cùng, rồi cứ xiên tay trái mà đi, và quả nhiên tìm thấy con. Thả một người lang thang không nhằm đi tới đâu cả, bao giờ bước chân vô định cũng hướng người đó về bên trái (đấy là nói đa số, đối với những người thuận tay phải). Bạn thử bảo một người nhắm mắt (hay bịt khăn đen vào mắt) rồi đi thử mà xem! Chính vì chân phải khoẻ hơn chân trái, đẩy xuống đất mạnh hơn nên đã lái người sang trái.
Chân tay bên phải được phân công “tác chiến”, hoạt động nhiều nên mập khỏe, linh hoạt hơn chân tay trái làm nhiệm vụ cố thủ. Nhưng có một giả thuyết cho rằng ưu thế của nửa người phải là do một lực sinh ra khi trái đất quay. Chứng cớ là cá voi ở bắc bán cầu có nửa người bên phải phát triển hơn nửa trái. Số người thuận tay trái ở bắc bán cầu chỉ có khoảng 3%, nhưng ở nam bán cầu lại rất nhiều, ví dụ ở Nam Phi tới 26%.